Produkty równoważne w przetargu na leki: kiedy szpital je dopuszcza

Lek innego producenta możesz zaoferować, gdy szpital opisuje pozycję substancją czynną, dawką i postacią. Taki lek nie jest wtedy zamiennikiem, tylko produktem zgodnym z opisem. Gdy w opisie stoi nazwa handlowa, Pzp wymaga dopisku „lub równoważny” i kryteriów oceny równoważności (art. 99 ust. 5 i 6). Inną wielkość opakowania, inną postać albo fiolkę zamiast ampułki możesz zaoferować tylko wtedy, gdy SWZ albo odpowiedź na pytanie wyraźnie na to pozwala. Równoważność udowadnia wykonawca, i to w ofercie.

W praktyce o tym, czy Twój produkt przejdzie, decyduje kilka zdań w SWZ. Poniżej przepisy, typowe zapisy szpitali i dwa przykłady z TED.

Co mówi Pzp o opisie przedmiotu: art. 99 ust. 4-6

Opis przedmiotu zamówienia nie może utrudniać uczciwej konkurencji, w szczególności przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, jeśli to uprzywilejowuje albo eliminuje niektórych wykonawców lub produkty (art. 99 ust. 4 Pzp).

Nazwę handlową wolno wskazać tylko wtedy, gdy zamawiający nie może opisać przedmiotu wystarczająco precyzyjnie. Wtedy obok niej muszą stać wyrazy „lub równoważny” (ust. 5). W takim opisie zamawiający podaje też kryteria, według których oceni równoważność (ust. 6).

W przetargach na leki wygląda to tak:

Jak szpital opisał pozycję	Co możesz zaoferować
Substancja czynna, dawka, postać, opakowanie	Lek każdego producenta o tych cechach. To nie jest produkt równoważny, tylko zgodny z opisem
Nazwa handlowa z „lub równoważny”	Produkt spełniający kryteria równoważności z SWZ. Jeśli kryteriów brak, zapytaj o nie
Nazwa handlowa bez „lub równoważny”	Zapytaj szpital przed złożeniem oferty. Taki opis nie spełnia art. 99 ust. 5

Zwykle szpital opisuje leki substancją czynną. Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Świdnicy zapisał w ogłoszeniu o zamówieniu, że standard jakościowy leków zdefiniował przez „skład, postać i drogę podania oraz jednostkę miary”. Dodał też, że nazwy własne produktów w specyfikacji „służą określeniu pożądanego standardu” i że dopuszcza rozwiązania równoważne, jeśli spełniają wszystkie wymogi (TED 248335-2026, sprawa EA/20/PN/2026).

Art. 101 ust. 4-5: normy „lub równoważne” i ciężar dowodu

Gdy opis odwołuje się do norm, ocen technicznych lub specyfikacji technicznych, zamawiający musi dopuścić rozwiązania równoważne, z dopiskiem „lub równoważne” (art. 101 ust. 4). Nie może odrzucić oferty tylko dlatego, że produkt nie spełnia wskazanej normy. Warunek: wykonawca udowodni w ofercie, w szczególności przedmiotowymi środkami dowodowymi, że jego rozwiązanie w równoważnym stopniu spełnia wymagania (ust. 5).

W przetargach na leki normy pojawiają się rzadko, częściej przy wyrobach w pakietach mieszanych. Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej wymagało w pakiecie 32 (leki do użytku zewnętrznego, testy) certyfikatu z weryfikacji normy „ISO 15197:2015 lub równoważnej” (TED 371628-2026).

Przy nazwie handlowej ustawa nie mówi wprost, kto dowodzi równoważności. Szpitale rozstrzygają to w SWZ i przerzucają ten obowiązek na wykonawcę. Szpital w Bystrej wymagał, żeby wykonawca, który „powołuje się na rozwiązania równoważne”, wykazał to w formularzu ofertowym. Świdnica dopuszczała równoważność „pod warunkiem, że spełni on wszystkie wymogi Zamawiającego”.

Dowody składasz z ofertą (art. 107 ust. 1). Szpital wskazuje je w ogłoszeniu lub dokumentach zamówienia (art. 106 ust. 1). Przy lekach to zwykle charakterystyka produktu leczniczego, pozwolenie na dopuszczenie do obrotu albo oświadczenie o produktach. Wezwie Cię do uzupełnienia brakujących dokumentów tylko wtedy, gdy przewidział to w ogłoszeniu lub dokumentach (art. 107 ust. 2). Jeśli nie przewidział, braku nie naprawisz.

Jeśli produkt nie zgadza się z opisem, a szpital nie zgodził się na zamiennik, oferta jest niezgodna z warunkami zamówienia i zamawiający ją odrzuca (art. 226 ust. 1 pkt 5).

Typowe zapisy SWZ o zamiennikach w przetargu na leki

Co chcesz zmienić	Kiedy zwykle wolno	Na co uważać
Inny producent tej samej substancji, dawki i postaci	Prawie zawsze, gdy opis jest po substancji	W programach lekowych produkt musi mieć kod EAN z obwieszczenia refundacyjnego, jeśli SWZ tego wymaga
Inna wielkość opakowania	Gdy SWZ dopuszcza, z przeliczeniem ilości	Reguła zaokrąglenia i pozycje z dopiskiem „wyłącznie”
Inna postać stała (tabletka powlekana, kapsułka)	Tylko gdy SWZ to wymienia	Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu bywają wyłączone
Fiolka zamiast ampułki, worek zamiast butelki	Tylko gdy SWZ to wymienia	Zgoda na inne opakowanie nie obejmuje innej pojemności
Inna droga podania	W przykładach z tego tekstu nigdy	Ta sama substancja w innej postaci może mieć inne wskazania
Inna dawka, np. 2 × 250 mg zamiast 500 mg	Tylko po zgodzie dla konkretnej pozycji	Ogólnej zgody w SWZ zwykle nie ma

Przeliczanie opakowań i zaokrąglanie opisujemy szczegółowo w poradniku przeliczanie opakowań w przetargu na leki.

Przykład 1: Zakopane, 19 pakietów i reguła „tabl”

Szpital Powiatowy im. dr. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem ogłosił 3 czerwca 2026 r. przetarg nieograniczony na leki w 19 pakietach (sprawa ZP/23/26, TED 381283-2026). Szacunkowa wartość bez VAT: 4 851 616,01 zł, termin składania ofert: 3 lipca 2026 r. W pkt 9 opisu szpital ustalił dla wszystkich pakietów cztery zasady:

Dopuszcza opakowania z inną ilością sztuk, z przeliczeniem i zaokrągleniem w górę do pełnego opakowania.
Nie dopuszcza zamiany postaci leku, z wyjątkiem oznaczonych pozycji. Gdy w opisie stoi „tabl”, dopuszcza tabletki powlekane i dojelitowe, „ale nie tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu”.
Dopuszcza zamianę tabletek o modyfikowanym uwalnianiu na tabletki o przedłużonym uwalnianiu i odwrotnie.
Dopuszcza wycenę preparatów dostępnych na jednorazowe zezwolenie MZ.

Z punktu 2 wynika prosta reguła. Jeśli pozycja to „tabl.”, a Ty masz tylko kapsułki, w Zakopanem tej pozycji nie wycenisz, chyba że szpital zaznaczył przy niej zamianę postaci. Jeśli to „tabl. o zmodyfikowanym uwalnianiu”, a masz tabletki o przedłużonym uwalnianiu, możesz je zaoferować na podstawie punktu 3.

Umowy podpisano 31 lipca 2026 r. W 18 pakietach szpital wybrał wykonawcę, na pakiet 19 nie wpłynęła żadna oferta (TED 587055-2026).

Przykład 2: Stobrawskie Centrum Medyczne i programy lekowe

Stobrawskie Centrum Medyczne kupowało w przetargu nieograniczonym pięć leków do programów lekowych, każdy w osobnym zadaniu: anifrolumab 300 mg/2 ml w fiolce, bedachilinę 100 mg w tabletkach, infliksymab 120 mg we wstrzykiwaczu, ryzankizumab 150 mg/ml we wstrzykiwaczu i upadacytynib 15 mg w tabletkach (TED 371068-2026, ogłoszenie z 1 czerwca 2026 r., termin ofert 7 lipca 2026 r.). Zapis o równoważności jest tu szerszy niż w Zakopanem. Szpital dopuścił:

leki równoważne co do składu, właściwości i dawki, „lecz różniący się postacią przy zachowaniu tej samej drogi podania”, na przykład kapsułki albo tabletki powlekane zamiast tabletek, a przy lekach do wstrzykiwań koncentrat zamiast proszku do sporządzania roztworu,
„zamianę fiolek na ampułki i odwrotnie” oraz butelek na worki,
opakowania „o innej niż podana, lecz zbliżonej wielkości”, z przeliczeniem do pełnego opakowania w górę.

Te same dokumenty stawiają jednak granice. Wskazania według charakterystyki produktu leczniczego muszą być zgodne z lekiem referencyjnym. Leki do programów lekowych muszą mieć kod EAN wymieniony w aktualnym obwieszczeniu refundacyjnym.

Zobacz, co to znaczy przy infliksymabie. Szpital chce 120 mg we wstrzykiwaczu, czyli postać do podania podskórnego. Infliksymab 100 mg w fiolce to proszek do przygotowania infuzji dożylnej. Substancja jest ta sama, ale droga podania inna, więc zapis Stobrawskiego tej zamiany nie obejmuje.

Zapis „zbliżonej wielkości” nie podaje liczby. Czy opakowanie 30 tabletek jest zbliżone do 28? A 56? Rozstrzygnie to dopiero odpowiedź na pytanie.

Kiedy zadać pytanie do SWZ o produkt równoważny

Zapytaj szpital, gdy:

opis zawiera nazwę handlową bez „lub równoważny” albo bez kryteriów równoważności,
masz inną postać, a SWZ milczy o zamianie postaci,
SWZ dopuszcza „zbliżone” opakowanie bez liczby,
masz inną dawkę w jednostce, na przykład dwie fiolki 250 mg zamiast jednej 500 mg,
w programie lekowym Twój produkt ma inny kod EAN niż wskazany w opisie,
lek jest dostępny tylko w imporcie docelowym, a SWZ o tym nie wspomina.

Pytaj o jedną pozycję i podaj konkretny produkt, tak żeby szpitalowi wystarczyło odpowiedzieć „tak” albo „nie”. Przykład:

Pakiet 7, poz. 4: amoksycylina 500 mg, tabletki powlekane, 1 600 tabl. Czy Zamawiający dopuści kapsułki twarde 500 mg tej samej substancji w tej samej ilości, czyli 1 600 kapsułek?

Pilnuj terminu. W przetargu nieograniczonym szpital musi odpowiedzieć najpóźniej 6 dni przed terminem składania ofert, jeśli pytanie wpłynęło najpóźniej 14 dni przed nim. W trybie podstawowym jest to 2 dni przy pytaniu złożonym najpóźniej 4 dni przed terminem (art. 135 ust. 2 i art. 284 ust. 2 Pzp). Odpowiedzi szpital publikuje bez wskazania pytającego (art. 135 ust. 6), więc zgoda na cudzy zamiennik dotyczy też Twojej oferty. Jak liczyć terminy, opisujemy w poradniku termin na pytania do SWZ, a jak formułować pytania, w tekście jak napisać pytanie do SWZ.

Najczęstsze pytania

Czy lek innego producenta to produkt równoważny?

Zwykle nie. Gdy szpital opisał pozycję substancją czynną, dawką i postacią, lek każdego producenta o tych cechach jest zgodny z opisem. O równoważności mówimy wtedy, gdy opis zawiera nazwę handlową albo gdy Twój produkt różni się od opisu, na przykład postacią lub opakowaniem.

Kto musi udowodnić równoważność produktu?

Wykonawca. Przy normach wynika to wprost z art. 101 ust. 5 Pzp: wykonawca udowadnia w ofercie, że jego rozwiązanie w równoważnym stopniu spełnia wymagania. Przy nazwach handlowych szpitale zapisują ten obowiązek w SWZ. Dowody składasz razem z ofertą.

Czy mogę zaoferować inną postać leku?

Tylko gdy SWZ albo odpowiedź na pytanie na to pozwala. Szpitale najczęściej dopuszczają zamianę w obrębie postaci stałych albo postaci do wstrzykiwań, zawsze przy tej samej drodze podania. Bez takiego zapisu inna postać oznacza ofertę niezgodną z warunkami zamówienia.

Co zrobić, gdy SWZ podaje nazwę handlową bez „lub równoważny”?

Zapytaj szpital, czy dopuści produkt równoważny i według jakich kryteriów. Art. 99 ust. 5 Pzp pozwala na nazwę handlową tylko z dopiskiem „lub równoważny”, a art. 99 ust. 6 wymaga kryteriów oceny równoważności. Odpowiedź wiąże wszystkich wykonawców.

Czy szpital może odmówić zamiennika?

Tak. Może wymagać konkretnej postaci, drogi podania czy opakowania, jeśli wynika to z jego potrzeb. Nie może opisać przedmiotu tak, żeby bez uzasadnienia wyeliminować niektóre produkty (art. 99 ust. 4). Jeśli szpital odmówi w odpowiedzi na pytanie, zamiennik w tej pozycji odpada.

Jak sprawdza to agent Lentry

Zapytaj Lentrę albo asystenta AI, do którego ją podłączysz: „W pakiecie 9 szpital opisał enoksaparynę 40 mg w opakowaniach po 10 ampułko-strzykawek. Co możemy zaoferować z naszych stanów?”. Agent przechodzi kroki opisane wyżej:

Czyta opis pozycji. Wyciąga substancję, dawkę, postać, drogę podania, opakowanie i ewentualną nazwę handlową.
Znajduje zapisy o równoważności. Szuka ich w SWZ, formularzu i wszystkich odpowiedziach na pytania. Przy każdym zapisie podaje cytat i stronę.
Przeszukuje Twój katalog i stany magazynowe. Proponuje ten sam lek innego producenta, inną wielkość opakowania albo inną postać, jeśli SWZ ją dopuszcza.
Odrzuca to, czego szpital nie przyjmie. Inną drogę podania, wyłączoną postać albo pozycję z dopiskiem „wyłącznie” oznacza jako niepasujące i podaje powód.
Przelicza ilości na Twoje opakowania. Stosuje regułę zaokrąglenia z SWZ.
Przygotowuje pytanie do szpitala. Gdy zapisu brakuje albo jest nieprecyzyjny, pisze pytanie o tę pozycję i pilnuje terminu na jego wysłanie.

Przy wyrobach medycznych agent porównuje parametry wymagane w OPZ z kartą katalogową. Lentra dla branży medycznej wycenia też pakiety z Twojego katalogu i sprawdza formularz cenowy przed złożeniem oferty. Jak podłączyć Lentrę do ChatGPT, Claude, Gemini albo Copilota, opisujemy na stronie Lentra w asystencie AI.

To poradnik oparty na przepisach i dokumentach konkretnych postępowań, a nie porada prawna. Stan przepisów: Pzp, Dz.U. z 2026 r. poz. 793.

Szpital opisał lek, którego nie macie? Umów prezentację. Pokażemy, które produkty równoważne z Twojego katalogu przejdą w Twoich pakietach.